Trong thế giới đồng hồ cao cấp, nguồn cảm hứng thường đến từ những cuộc thám hiểm vĩ đại, các cột mốc lịch sử hay những thành tựu kỹ thuật mang tính cách mạng. Vì vậy, việc IWC Schaffhausen dành hơn hai thập kỷ để tôn vinh tác phẩm Hoàng tử bé của Antoine de Saint Exupéry luôn là một điều đặc biệt.
Thoạt nhìn, mối liên kết ấy dường như không thật sự rõ ràng. Một bên là thế giới của kỹ thuật và những bài toán cơ khí phức tạp. Bên còn lại là câu chuyện về một cậu bé đến từ tiểu hành tinh B612, những đóa hồng, những vì sao và các cuộc đối thoại giàu chất thơ.
Portofino Automatic Day & Night 34 Le Petit Prince (Ref. IW459806)
Thế nhưng, nếu nhìn sâu hơn vào những giá trị cốt lõi của tác phẩm, mọi người sẽ nhận ra rằng khoảng cách giữa hai thế giới ấy không hề xa như tưởng tượng. Bởi điều khiến Hoàng tử bé trở thành một tác phẩm vượt thời gian không nằm ở những hình ảnh lãng mạn hay các bài học cuộc sống quen thuộc, mà ở cách nó đặt ra một câu hỏi tưởng chừng đơn giản: điều gì mới thực sự là quan trọng?
Đó cũng là câu hỏi mà nhiều thế hệ kỹ sư tại IWC Schaffhausen đã không ngừng theo đuổi trong suốt hơn 150 năm qua.
Bài học ít được nhắc đến
Khi nhắc đến Hoàng tử bé, phần lớn độc giả thường nhớ đến tình bạn giữa cậu và con cáo, câu chuyện về bông hồng hay những suy ngẫm sâu sắc về tình yêu, trách nhiệm và các mối liên kết giữa con người. Thế nhưng, phía sau những biểu tượng quen thuộc ấy còn tồn tại một tầng ý nghĩa khác, ít được nhắc đến hơn nhưng lại hiện diện xuyên suốt toàn bộ tác phẩm: hành trình đi tìm điều cốt yếu giữa một thế giới ngày càng trở nên phức tạp.
Trong chuyến du hành qua các hành tinh, Hoàng tử bé lần lượt gặp những người trưởng thành đại diện cho những góc nhìn khác nhau về cuộc sống. Có người dành cả cuộc đời để theo đuổi quyền lực, có người mải mê đếm những vì sao mà mình cho là sở hữu, lại có người ghi chép về thế giới dù chưa từng thực sự bước chân ra ngoài để khám phá nó. Điều đáng chú ý là họ không hề thiếu kiến thức, lý lẽ hay những hệ thống tư duy được xây dựng chặt chẽ. Ngược lại, chính việc quá tin tưởng vào những hệ thống ấy lại khiến họ dần xa rời ý nghĩa thực sự của những gì mình đang theo đuổi.
Hoàng tử bé luôn nhìn những điều đó bằng ánh mắt của một người ngoài cuộc. Cậu liên tục đặt câu hỏi, không phải để thách thức hay phủ nhận, mà để bóc tách từng lớp vỏ của những điều vốn được xem là hiển nhiên. Càng đi xa, cậu càng nhận ra rằng giá trị của một sự vật không nằm ở cách chúng được định nghĩa hay sở hữu, mà nằm ở ý nghĩa mà con người dành cho chúng.
Có lẽ cũng chính từ đó mà một trong những thông điệp nổi tiếng nhất của tác phẩm ra đời: điều cốt yếu thường không phải là điều dễ dàng nhìn thấy. Và ở một khía cạnh nào đó, đây cũng là tư duy đã định hình nên những thành tựu quan trọng nhất của ngành chế tác đồng hồ, nơi giá trị thực sự của một cỗ máy không nằm ở việc nó phức tạp đến đâu, mà ở cách nó biến sự phức tạp ấy trở nên tự nhiên và hữu ích đối với con người.
Sự phức tạp không phải lúc nào cũng là câu trả lời
Trong ngành chế tác đồng hồ, sự phức tạp từ lâu đã trở thành một thước đo cho trình độ kỹ thuật. Một cơ chế càng nhiều chi tiết, càng nhiều chức năng và càng khó chế tạo thường càng được đánh giá cao. Thế nhưng, lịch sử của IWC Schaffhausen lại cho thấy một góc nhìn khác về khái niệm đổi mới.
Thay vì liên tục theo đuổi những tầng phức tạp mới, nhiều cột mốc quan trọng của thương hiệu lại bắt nguồn từ một câu hỏi đơn giản hơn rất nhiều: liệu có thể khiến những hệ thống vốn phức tạp trở nên trực quan và dễ sử dụng hơn hay không?
Kurt Klaus là một trong những người đầu tiên hiện thực hóa tư duy ấy. Khi bắt tay vào phát triển lịch vạn niên cho IWC vào thập niên 1980, ông không xem đây đơn thuần là một bài toán cơ khí. Điều khiến ông quan tâm hơn là trải nghiệm của người đeo. Vào thời điểm đó, lịch vạn niên được xem là một trong những biến chứng phức tạp và khó vận hành nhất của ngành đồng hồ, đòi hỏi nhiều nút chỉnh riêng biệt cùng những quy trình thiết lập mà không phải ai cũng có thể thực hiện một cách dễ dàng.
Kurt Klaus
Thay vì chấp nhận sự phức tạp ấy như một phần tất yếu của kỹ thuật, Klaus lựa chọn nhìn vấn đề từ một góc độ khác. Nếu một cơ chế được tạo ra để phục vụ con người, tại sao việc sử dụng nó lại phải trở thành một thử thách?
Câu trả lời đã làm thay đổi cách ngành đồng hồ nhìn nhận lịch vạn niên. Toàn bộ hệ thống lịch được đồng bộ hóa để có thể điều chỉnh thông qua duy nhất một núm vặn. Đằng sau thao tác tưởng như đơn giản ấy là hàng trăm chi tiết cơ khí vận hành trong sự phối hợp chính xác tuyệt đối, tự động tính đến độ dài khác nhau của từng tháng, năm nhuận và chu kỳ lịch kéo dài hàng thập kỷ.
IWC Da Vinci Perpetual Calendar Chronograph Ref. 3750
Điều đáng nói là người đeo gần như không cần nhìn thấy bất kỳ sự phức tạp nào trong số đó.
Ở đây, giá trị của kỹ thuật không còn nằm ở việc phô diễn số lượng linh kiện hay mức độ tinh vi của cơ cấu bên trong. Giá trị thực sự nằm ở khả năng khiến một hệ thống cực kỳ phức tạp trở nên tự nhiên đến mức người sử dụng gần như quên mất sự tồn tại của nó.
Và có lẽ, đó cũng là điểm giao thoa thú vị giữa triết lý của Hoàng tử bé và tư duy kỹ thuật của IWC Schaffhausen. Bởi cũng giống như cậu bé đến từ tiểu hành tinh B612 luôn tìm cách nhìn xuyên qua những điều hiển hiện để chạm đến bản chất của sự vật, các kỹ sư tại Schaffhausen từ lâu đã hiểu rằng những giải pháp xuất sắc nhất thường không phải là những giải pháp phức tạp nhất. Đó là những giải pháp khiến sự phức tạp trở nên vô hình.
Pilot’s Watches Le Petit Prince Anniversary Edition
Nghệ thuật của việc biến những điều phức tạp trở nên tự nhiên
Khi Kurt Klaus giới thiệu lịch vạn niên của mình vào năm 1985, thành công của cơ chế này không chỉ nằm ở bản thân giải pháp kỹ thuật. Quan trọng hơn, nó phản ánh một cách tư duy đã hiện diện từ rất lâu tại IWC Schaffhausen: kỹ thuật chỉ thực sự có ý nghĩa khi nó phục vụ con người.
Nhiều năm sau, Günter Blümlein đã khái quát tinh thần ấy bằng một câu nói ngắn gọn:
"We are simple system engineers."
Đó không chỉ là một định nghĩa về IWC, mà còn là một tuyên ngôn về cách thương hiệu nhìn nhận kỹ thuật.
Günter Blümlein
Trong khi nhiều người xem chế tác đồng hồ là quá trình không ngừng gia tăng độ phức tạp, IWC lại lựa chọn một hướng tiếp cận khác. Mục tiêu cuối cùng không phải là tạo ra những hệ thống khiến người ta kinh ngạc bởi mức độ tinh vi của chúng, mà là xây dựng những hệ thống vận hành một cách logic, trực quan và bền vững đến mức chúng gần như trở thành một phần tự nhiên của cuộc sống thường nhật.
Triết lý ấy hiện diện trong gần như mọi chương quan trọng của lịch sử thương hiệu. Từ lịch vạn niên của Kurt Klaus, hệ thống lên dây cót Pellaton cho đến những sáng tạo mới nhất từ bộ phận XPL, điểm chung không nằm ở việc chúng phức tạp đến đâu, mà ở cách chúng giải quyết những vấn đề rất thực tế bằng các giải pháp kỹ thuật thanh lịch và hiệu quả.
Và có lẽ, đây chính là điểm giao thoa thú vị nhất với thế giới của Hoàng tử bé. Xuyên suốt tác phẩm, Saint-Exupéry liên tục nhắc nhở người đọc rằng giá trị của sự vật không nằm ở vẻ ngoài hay những gì dễ dàng nhìn thấy. Điều thực sự quan trọng thường ẩn sâu hơn, trong ý nghĩa, mục đích và bản chất của chúng.
Vì sao câu chuyện ấy vẫn được kể sau hơn 80 năm?
Điều thú vị là Hoàng tử bé chưa bao giờ thực sự là một cuốn sách dành cho trẻ em.
Antoine de Saint-Exupéry viết tác phẩm này cho người lớn. Hay đúng hơn, cho những người lớn vẫn giữ được khả năng tò mò trước thế giới xung quanh và không ngừng tìm kiếm ý nghĩa phía sau những điều tưởng chừng đã quá quen thuộc.
Có lẽ chính điều đó đã giúp tác phẩm vượt qua giới hạn của một câu chuyện văn học thông thường để trở thành nguồn cảm hứng cho nhiều thế hệ độc giả thuộc những lĩnh vực hoàn toàn khác nhau. Từ nghệ thuật, kiến trúc cho đến khoa học và kỹ thuật, người ta đều có thể tìm thấy trong những trang sách của Saint-Exupéry một lời nhắc nhở về giá trị của việc quan sát, suy ngẫm và không ngừng đặt câu hỏi.
Đó cũng là phẩm chất luôn hiện diện trong văn hóa của IWC Schaffhausen. Bởi phía sau mỗi bước tiến kỹ thuật không chỉ là kiến thức hay năng lực chế tác, mà còn là tinh thần không chấp nhận những giới hạn hiện hữu như một đáp án cuối cùng. Mọi đổi mới đều bắt đầu từ một câu hỏi rất đơn giản: liệu có tồn tại một cách tốt hơn để thực hiện điều này hay không?
Big Pilot’s Watch 43 Tourbillon Le Petit Prince
Nhìn từ góc độ ấy, mối liên kết giữa IWC Schaffhausen và thế giới của Saint-Exupéry không nằm ở những biểu tượng thị giác quen thuộc như bầu trời, những vì sao hay các cuộc phiêu lưu. Điểm giao thoa sâu sắc hơn nằm ở một cách tư duy chung: luôn nhìn xa hơn những gì đang hiện hữu và không ngừng tìm kiếm những khả năng mới phía sau những điều tưởng chừng đã được định nghĩa từ lâu.
Có lẽ đó là lý do vì sao Hoàng tử bé vẫn tiếp tục hiện diện trong thế giới của IWC Schaffhausen sau hơn hai thập kỷ. Không đơn thuần vì đây là một tác phẩm văn học kinh điển, cũng không chỉ bởi Antoine de Saint-Exupéry là một phi công gắn liền với lịch sử hàng không. Ở một tầng ý nghĩa sâu hơn, câu chuyện ấy phản chiếu những giá trị mà IWC luôn theo đuổi: sự tò mò, tinh thần tiên phong và khát vọng không ngừng vượt qua những giới hạn tưởng chừng đã được định sẵn.
Giữa những cỗ máy cơ khí ngày càng phức tạp, các kỹ sư tại Schaffhausen vẫn kiên trì theo đuổi một mục tiêu tưởng chừng nghịch lý: khiến mọi thứ trở nên đơn giản, trực quan và tự nhiên hơn đối với con người. Và có lẽ, đó cũng chính là điểm gặp gỡ đẹp nhất giữa thế giới của Saint-Exupéry và IWC Schaffhausen: niềm tin rằng những điều vĩ đại nhất không phải lúc nào cũng là những điều phức tạp nhất.
-----
IWC Schaffhausen - Hanoi Boutique
Sofitel Legend Metropole Hanoi, 15 Ngô Quyền, P. Hoàn Kiếm, TP. Hà Nội
Hotline: +84 944 46 5555
Giờ mở cửa: 10:00 – 19:00 từ Thứ Hai đến Chủ Nhật